กว่าจะเป็น “เสียงปี่” ในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ ในหลวงรัชกาลที่ 9

231

การประโคมดนตรี ถือเป็นเครื่องประกอบ พระบรมราชอิสริยยศของพระมหากษัตริย์ ที่ปฏิบัติสืบทอดกันมา เพื่อถวายพระเกียรติยศสูงสุด “ปี่” เป็นหนึ่งในเครื่องดนตรีชิ้นสำคัญ ที่เราจะได้ยินตลอดพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพที่กำลังจะถึง ซึ่งครูสุวรรณ บรมครูช่างฝีมือดนตรีไทยชาวจังหวัดนนทบุรี ได้ทำปี่ขึ้นใหม่ทั้งหมด 12 เลาเพื่อใช้เฉพาะในพระราชพิธีครั้งนี้

ไม้มะหาดซึ่งถูกตัดเตรียมไว้เป็นท่อน เป็นไม้เนื้อแข็ง ความหมายมงคล ที่จ่าเอกสุวรรณ ศาสนนันทร์ หรือครูสุวรรณ พญาปี่ บรมครูช่างฝีมือดนตรีไทย ชาวปากเกร็ด เลือกใช้สำหรับทำปี่ หนึ่งในปี่ทั้ง 3 ชนิด ที่จะใช้ตลอดพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพในหลวงรัชกาลที่ 9 ที่กำลังจะถึง

ท่อนไม้มะหาด ความยาว 45 เซนติเมตร ค่อยๆถูกลบมุมออกทีละด้าน จากนั้นครูสุวรรณจะนำท่อนไม้เข้าเครื่องกลึงกลม ให้ได้รูปทรง แล้วจึงนำเข้าแท่นเจาะให้เลาปี่มีลักษณะกลวงตรงกลาง นี่ถือเป็นเพียงขั้นตอนแรกของทำปี่ ซึ่งใช้เวลาไปแล้วราว 1 ชั่วโมง

จากนั้น เป็นขั้นตอนสำคัญที่จะทำให้ปี่แต่ละเลามีเสียงไพเราะ ครูสุวรรณบรรจงวัดระยะนิ้วปี่ทีละรู แล้วนำเข้าแท่นเจาะจนได้ขนาดที่ต้องการ ก่อนจะนำเลาปี่ครอบเหล็กกวาดเอาขี้เลื่อยออกจากรูกลวงตรงกลางพร้อมกับการปรับรูปทรงรูกลวง จากนั้นจึงใช้หลอดทองเหลืองประกอบสำหรับใส่ลิ้นปี่ เพื่อเตรียมทดสอบเสียง

ขั้นตอนสุดท้ายเป็นการกลึงเพื่อตกแต่งปี่ตามลักษณะ เฉพาะของปี่แต่ละชนิด สำหรับปี่ใน ลักษณะป่องตรงกลางและปลายบานทั้งสองข้าง เมื่อกลึงได้รูปทรงตามตำรา ครูสุวรรณจะใช้วิธีการขัดเงาธรรมชาติด้วยไขปลาวาฬ รวมทุกขั้นตอนใช้เวลาทำปี่ 1 เลา รวมแล้วมากกว่า 3 ชั่วโมง

ตลอดกว่า 1 เดือนที่ผ่านมา ครูสุวรรณบรรจงทำปี่3 ชนิดคือปี่มอญ ปี่ชวาและปี่ใน รวมทั้งหมด 12 เลา สำหรับพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ ในหลวงรัชกาลที่ 9

ปี่มอญ สำหรับวงปี่พาทย์มอญ ประโคมตลอดตั้งแต่เริ่มริ้วขบวนอัญเชิญพระโกศทองใหญ่ ปี่ชวาสำหรับวงปี่พาทย์นางหงส์ ประโคมในช่วงพระราชพิธีถวายพระเพลิง และปี่ใน สำหรับวงปี่พาทย์ไทย ประโคมประกอบการแสดงมหรสพสมโภช

ซึ่งการประโคมดนตรี ถือเป็นเครื่องประกอบ พระบรมราชอิสริยยศของพระมหากษัตริย์ ที่ปฏิบัติสืบทอดกันมา เพื่อถวายพระเกียรติยศสูงสุด

ปี่ทั้ง 12 เลาของครูสุวรรณ ถือเป็นปี่บริสุทธิ์ ที่ไม่เคยผ่านการใช้งาน และจะใช้ประโคมตลอดพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ ในหลวงรัชกาลที่ 9 จากหัวใจและภูมิปัญญา บรมครูช่างฝีมือดนตรีไทย เพื่อถวายความจงรักภักดี พระมหากษัตริย์ผู้เป็นองค์อัครศิลปิน เป็นครั้งสุดท้าย

ธัญญารัตน์  ถาม่อย

รายงาน