ป๋าเวณีเดือนสี่ ตานข้าวจี่ – ข้าวหลาม สืบสานตำนาน 100 ปี วัดไทยสามัคคี จ.ตาก

179

ช่วงวันเพ็ญเดือนสี่หรือเดือนมกราคมของทุกปี ที่ชุมชนวัดไทยสามัคคี ตำบลแม่กาษา จังหวัดตาก จะมีประเพณีตานข้าวจี่ – ข้าวหลามถวายพระ และตานข้าวใหม่ถวายพระแม่โพสพ หลังจากฤดูกาลเก็บเกี่ยว  ซึ่งนักท่องเที่ยวสามารถไปเรียนรู้การทำข้าวหลามด้วยตัวเอง และสัมผัสวิถีชุมชนล้านนาได้ โดยปีนี้จะจัดไปถึงวันที่ 14 มกราคม  

เสียงดนตรีจากกลองอึดศิลปะของชาวล้านนา ผสานกับท่วงท่าฟ้อนรำอย่างสนุกสนานของชาวบ้าน ที่กำลังเตรียมอุปกรณ์ ก่อฟืนเผาถ่าน ตั้งราวสำหรับใช้ผิงข้าวหลาม ถือเป็นช่วงเริ่มต้นของงานป๋าเวณีตานข้าวใหม่ วันเพ็ญเดือนสี่เหนือ เดือนยี่ใต้ ของวัดไทยสามัคคี ตำบลแม่กาษา จังหวัดตาก

ข้าวหลามถือเป็นอาหารท้องถิ่นของชาวเหนือมานานนับพันปี เป็นการทำข้าวให้สุกโดยอาศัยธรรมชาติเริ่มตั้งแต่การเตรียมกระบอกไม้ไผ่ นำมาผ่าตามความยาวที่เหมาะสม

ส่วนข้าวที่นำมาทำจะต้องเป็นข้าวใหม่ โดยนำข้าวสารมาแช่ในน้ำประมาณ 1-2 ชั่วโมงจนได้ที่และสะเด็ดน้ำ  ผสมถั่วดำ โรยเกลือและน้ำตาลตามความชอบ คลุกให้เข้ากันแล้วกรอกข้าวลงในไม้ไผ่ ก่อนที่จะมาช่วยกันคั้นน้ำกะทิ

จากนั้นใส่น้ำกะทิลงไปจนเกือบเต็ม แล้วอุดปากกระบอกด้วยใบตองหรือเปลือกมะพร้าว นำไปเผาไฟ รอเวลาจนสุกได้ที่ ใช้ค้อนทุบกระบอกไม้ไผ่ให้แตก เพียงแค่นี้ก็จะได้ข้าวหลามที่มีกลิ่นหอมน่ารับประทานแล้ว

เมื่อทำข้าวหลามเรียบร้อยแล้ว ชาวบ้านก็จะเตรียมนำใส่ขันโตก ตะกร้า หรือขันข้าว เพื่อไปถวายพระ เป็นการขึ้นวัด หรือที่ชาวเหนือเรียกว่า ปั๋นปอน ทำพิธีถวายเจดีย์ข้าวเปลือก ข้าวสาร ก่อนที่จะนำไปบริโภค เพื่อให้พระแม่โพสพช่วยคุ้มครองดูแลข้าวเปลือกในยุ้งฉางและพืชผลทางการเกษตร ก่อนร่วมกันตักบาตรถวายข้าวจี่ – ข้าวหลาม ป๋าเวณีเดือนสี่ถือเป็นประเพณีเก่าแก่ของชุมชนวัดไทยสามัคคี ที่นักท่องเที่ยวจะได้มาสัมผัสวิถีชีวิตของชาวล้านนา และเกิดความภาคภูมิใจในการทำข้าวหลามไปถวายพระด้วยตัวเอง

วาเนสสา สมัคศรุติ

รายงา